điên khùng

Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Trạng thái tinh thần mất kiểm soát do quá tức giận: Chỉ trạng thái của một người khi cơn giận dữ bộc phát mạnh mẽ, khiến họ có thể hành động, nói năng một cách thiếu suy nghĩ và không kiềm chế được.
   • Có biểu hiện như người mất trí vì tức giận: Diễn tả sự cuồng nộ đến mức hành vi và biểu cảm trở nên khác thường, giống như một người điên.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Nghe tin đó, anh ta trở nên điên khùng, đập phá mọi thứ trong phòng. (Khi nghe tin đó, anh ta trở nên cuồng nộ, đập phá mọi thứ trong phòng.)
  • Đừng có nói thêm nữa, bố mày sắp điên khùng lên đấy! (Đừng nói thêm nữa, bố tao sắp phát điên lên vì tức giận đấy!)
  • Cô ấy điên khùng lao vào mắng nhiếc kẻ đã lừa gạt mình. (Cô ấy trong cơn thịnh nộ đã lao vào mắng nhiếc kẻ đã lừa gạt mình.)

Các cách sử dụng nâng cao

• Dùng như vị ngữ, bổ ngữ: Từ này thường được dùng sau các động từ như "trở nên", "phát", "nổi" để miêu tả sự chuyển biến đột ngột sang trạng thái giận dữ tột độ.
  • Chứng kiến cảnh hỗn loạn, vị giám đốc phát điên khùng. (Chứng kiến cảnh hỗn loạn, vị giám đốc trở nên vô cùng tức giận.)
• Mang sắc thái mạnh, thân mật hoặc suồng sã: Từ này thường dùng trong khẩu ngữ, có sắc thái biểu cảm rất mạnh, thể hiện sự đánh giá về mức độ giận dữ cực điểm. Cần thận trọng khi sử dụng trong ngữ cảnh trang trọng.

Biến thể và từ gần giống

• Điên tiết (tính từ): Cũng chỉ cơn giận dữ bùng nổ mạnh mẽ, gần như đồng nghĩa với "điên khùng".
  • Hắn tức đến mức điên tiết lên. (Hắn tức đến mức phát điên lên.)
• Cuồng nộ (tính từ): Chỉ sự giận dữ dữ dội, mãnh liệt; từ này trang trọng hơn "điên khùng".
  • Sự phản bội khiến anh ta rơi vào cơn cuồng nộ. (Sự phản bội khiến anh ta rơi vào cơn thịnh nộ.)

Từ đồng nghĩa

• Phát cáu: Nổi giận (mức độ có thể nhẹ hơn).
• Nổi điên: Trở nên giận dữ mất kiểm soát.
• Nổi khùng: Nổi giận và có hành vi thô bạo.

Từ trái nghĩa

• Bình tĩnh: Giữ được trạng thái ổn định, không nóng nảy.
• Điềm đạm: Tính cách ôn hòa, nhẹ nhàng, khó nổi nóng.

Lưu ý sử dụng

• Phân biệt với "điên" (bệnh lý): "Điên khùng" chủ yếu nhấn mạnh trạng thái tạm thời do tức giận quá độ, trong khi "điên" thường chỉ một bệnh lý tâm thần nghiêm trọng và kéo dài.
• Sắc thái: Đây là một từ có sắc thái mạnh, thường dùng trong văn nói hoặc văn viết mang tính biểu cảm cao, miêu tả. Nên tránh dùng trong các văn bản hành chính, khoa học trang trọng.